INICJATOR. Główna jego rola to nie tylko proponowane inicjatywy, zgodnie z nazwą, ale również uświadomienie miejsca i odgrywanych ról przez kierowników i pracowników w badanej spółce. Jego role mogą obejmować różne działania od niedyrektywnych aż po dyrektywne, stosownie do potrzeb i wymaganej skuteczności.
O tym piszemy:
oprogramowanie,
systemy erp,
oprogramowanie

SĘDZIA. Konsultant występujący w roli oceniającego, osądzającego zdarzenia i fakty czy działania kierownictwa organizacji. Może wskazywać mocne i słabe strony funkcjonowania organizacji i odpowiednie zalecenia.
Powyższe role należy traktować raczej jako rozważania teoretyczne, ponieważ konsulting jest zmuszony do pełnienia jednocześnie wielu ról.
O tym piszemy:
Oprogramowanie,
systemy erp,

DORADCA. Wskazuje problemy, które podejmuje się rozwiązać i bierze odpowiedzialność za ich rozwiązanie. Może stać się bliskim współpracownikiem klienta, odgrywając rolę asystenta dyrektora zajmuje się jego problemami, wpływając na decyzje i politykę kierownictwa.
LIDER. Konsultant, który może stać się nieformalnym szefem zespołu pracowników klienta realizujących zlecenia doradcy. Jest to uznanie przez zespół kompetencji doradcy nie tylko w obszarach jego działania profesjonalnego, ale również kierowania ludźmi. Jest to nieformalne przyjęcie funkcji kierownika zespołu.

Praktycznie konsultant może znaleźć się w sytuacji, która zmusi go do wyboru nie jednej, a kilku ról w trakcie wykonania tego zadania. Sam powinien zdecydować o swojej roli i pełnionych funkcjach, ale powinien również znać skutki decyzji, którego dokonał.
OBSERWATOR. Rola obserwatora charakteryzuje się postawą pasywną (np. bierne uczestniczenie w spotkaniach, zbieranie informacji, wrażeń i spostrzeżeń przekazywanych później klientowi lub uczestnikom zebrań). Rola obserwatora jest trudna, ponieważ nie zawsze może poradzić sobie z posądzeniem o donoszenie (nieformalne przekazywanie informacji, przetargi.

TRENER. Pełni rolę doradcy o dużym doświadczeniu i wiedzy, działając w obszarze struktury formalnej i nieformalnej. Proces zmian kształtuje przez szkolenie osób i grup, korzystając z różnych metod dydaktycznych, eksperymentowania i pokazów. Proces zmian jest wywoływany głównie przez zmianę postaw i zachowań ludzi będących głównym przedmiotem badań i interwencji trenera. Nazwa pośrednio wiąże się ze sportem i jest stosowana w koncepcji partycypacyjnego doradztwa OD. Trener wskazuje jak rozwiązać problemy, ale sam ich nie rozwiązuje. Trener działający jako tzw. thirt party, tj. osoba postronna upoważniona przez zlecającego do ingerowania we wszystkie sprawy firmy, ma prawo łamać tradycyjną ustaloną drogę służbową, przekraczać strukturę organizacyjną wzdłuż i pionowo, począwszy od dyrektora naczelnego do mistrza, omijać zbędne szczeble władzy (i blokady informacji), aby trafić tam, gdzie uzna za potrzebne i pilne, w celu uzgodnienia, przekazywania czy pytania właściwej osoby.
Istnieją bardzo bogate doświadczenia i literatura na temat funkcji pełnionych przez konsultantów. Funkcje te są określane również jako rola, którą odgrywa konsulting w grupie ludzi, z którymi współpracuje. Funkcje zostały określone w postaci działań o charakterze: dyrektywnym i niedyrektywnym.
Wpływają one w sposób widoczny na zależności w relacji, jakie powstają między doradcą a klientem.